Иногда люди узнают о кредите не в момент его оформления, а уже тогда, когда начинают приходить уведомления о задолженности. В таких случаях выясняется, что заем был оформлен без их ведома. Причины могут быть разными: потерянные документы, утечка персональных данных, взломанный аккаунт или разговор с мошенниками, которые получили доступ к личной информации.
Для защиты граждан от подобных ситуации в Казахстане был внедрен специальный механизм защиты — сервис «Стоп-кредит», позволяющий заранее запретить оформление займов на свое имя. По данным АО «Первое кредитное бюро», на сегодняшний день 5,1 млн граждан самостоятельно воспользовались этой возможностью, подав заявку на добровольный запрет от оформления банковских кредитов и микрозаймов.
Как работает этот сервис и почему он становится одним из самых эффективных инструментов защиты от финансового мошенничества, расскажет Fingramota.kz.
Представьте ситуацию: человек передал копию удостоверения личности для трудоустройства, аренды квартиры или участия в акции, а спустя некоторое время получает сообщение о попытке оформить на его имя заем. Возможен и другой сценарий, мошенники звонят, представляются сотрудниками банка, пугают «подозрительной операцией» и убеждают срочно подтвердить действия, после чего используют полученные данные для подачи кредитной заявки.
Именно в таких случаях сервис «Стоп-кредит» может стать дополнительным инструментом защиты. Даже если персональные данные оказались у злоумышленников или на человека пытаются оказать давление, система не позволит оформить новый кредит или микрозаем на его имя, если добровольный запрет уже установлен.
Что такое «Стоп-кредит»
«Стоп-кредит» — это государственная услуга добровольного отказа от получения банковских займов и микрокредитов. Она позволяет гражданину самостоятельно установить запрет на выдачу новых кредитов на свое имя. Сервис доступен на портале eGov.kz и в приложении eGov Mobile. Ограничение действует бессрочно и снимается только самим владельцем данных.
Главная ценность сервиса в том, что он не устраняет последствия, а помогает предотвратить проблему заранее. Вместо того чтобы потом доказывать, что кредит был оформлен мошенниками, человек может заранее исключить саму возможность его получения на свое имя.
Как работает механизм
После подключения услуги информация о добровольном отказе отражаются в кредитной истории и становится видимой для финансовых организаций при проверке заемщика. Если запрет установлен, заявка на кредит должна быть отклонена автоматически.
Это значит, что сервис защищает не только от классического кредитного мошенничества, но и от ситуаций, когда человека пытаются вынудить оформить заем под давлением, например, под видом «проверки безопасности», «спасения денег» или «временной помощи».
Как подключить «Стоп-кредит»
Подключить услугу можно за несколько минут. Через eGov Mobile или на портале eGov.kz необходимо авторизоваться, выбрать услугу «Добровольный отказ от получения банковских займов, микрокредитов», заполнить заявку и подписать ее с помощью ЭЦП. Результат отображается в личном кабинете. При необходимости запрет можно снять в том же разделе, также подтвердив действие электронной подписью.
Важная норма, которая усилила защиту граждан
С 1 сентября 2024 года в Казахстане действует важная поправка: если мошеннический кредит был оформлен в период действия добровольного отказа, банк или МФО обязаны списать такую задолженность. Иначе говоря, если финансовая организация проигнорировала действующий запрет, ответственность за это ложится уже не на гражданина, а на кредитора.
Это делает сервис не просто формальным ограничением, а полноценным инструментом правовой и финансовой защиты.
Внимание! Мошенники уже используют тему самого сервиса для обмана граждан
Популярность «Стоп-кредит» привела и к появлению новых схем. Мошенники звонят гражданам от имени банка или «службы безопасности», сообщают, что на их имя якобы уже подана кредитная заявка, а затем предлагают срочно подключить защиту и присылают ссылку. На самом деле такие ссылки могут вести на фишинговые страницы, где злоумышленники собирают персональные данные, реквизиты и доступ к устройству.
ВАЖНО ЗНАТЬ! Подключать или отключать сервис можно только самостоятельно через официальный портал eGov.kz и приложение eGov Mobile. Ни один банк не отправляет сторонние ссылки для активации этой услуги.
Несколько слов об ЭЦП
Поскольку подключение сервиса требует использования электронной цифровой подписи, к ее безопасности стоит относиться внимательно. Не передавайте ЭЦП третьим лицам, не отправляйте файлы подписи через мессенджеры, меняйте стандартный пароль и храните ключи только на защищенном устройстве. Если есть подозрение, что доступ к ЭЦП мог получить посторонний человек, сертификаты следует перевыпустить как можно скорее.
На практике люди чаще задумываются о защите персональных данных уже после неприятных ситуаций, когда теряется документ, взламывается аккаунт или поступают уведомления о попытке оформить заем. Между тем сервис «Стоп-кредит» как раз и создан для того, чтобы снизить такие риски.
Подключение сервиса занимает всего несколько минут, не требует финансовых затрат и при этом может помочь избежать серьезных финансовых потерь, длительных разбирательств и лишнего стресса. Это простой инструмент, который позволяет заранее ограничить возможность оформления кредитов и микрозаймов без ведома владельца данных.
Берегите себя, свои деньги и повышайте финансовую грамотность вместе с Fingramota.kz!
Подписывайся на наш Телеграм-канал! Будь в курсе новостей!
Кейде адамдар кредит туралы оны ресімдеу кезінде емес, берешек туралы хабарламалар келе бастаған кезде біледі. Мұндай жағдайларда қарызды ресімдеу туралы олардың білмейтіні анықталады. Себептер әр түрлі болуы мүмкін: жоғалған құжаттар, дербес деректердің жария болуы, бұзылған аккаунт немесе жеке ақпаратқа қол жеткізген алаяқтармен сөйлесу.
Азаматтарды осындай жағдайлардан қорғау үшін Қазақстанда өз атына қарыздарды ресімдеуге алдын ала тыйым салуға мүмкіндік беретін арнайы қорғау тетігі – «Стоп-кредит» сервисі енгізілді. «Бірінші кредиттік бюро» АҚ деректері бойынша, бүгінгі күні 5,1 млн азамат банктік кредиттер мен микроқарыздарды ресімдеуден ерікті түрде тыйым салуға өтінім бере отырып, осы мүмкіндікті өз бетінше пайдаланды.
Бұл сервис қалай жұмыс істейтіні және оның неліктен қаржылық алаяқтықтан қорғаудың ең тиімді құралдарының біріне айналғаны туралы Fingramota.kz. айтып береді.
Мынадай жағдайды елестетіп көріңіз: адам жұмысқа орналасу, пәтер жалдау немесе акцияға қатысу үшін жеке куәліктің көшірмесін тапсырды, ал біраз уақыттан кейін оның атына кредит ресімдеу әрекеті туралы хабарлама алады. Басқа сценарий болуы мүмкін, алаяқтар қоңырау шалып, өздерін банк қызметкерлері деп таныстырады, «күдікті операциямен» қорқытады және әрекеттерді шұғыл түрде растауға сендіреді, содан кейін олар алынған деректерді кредиттік өтінім беру үшін пайдаланады.
Дәл осындай жағдайларда «Стоп-кредит» сервисі қосымша қорғау құралы бола алады. Егер дербес деректер алаяқтардың қолына түссе немесе адамға қысым көрсетуге тырысса да, егер ерікті тыйым салынған болса, жүйе оның атына жаңа кредит немесе микроқарыз алуға мүмкіндік бермейді.
«Стоп-кредит» дегеніміз не
«Стоп-кредит» – бұл банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартудың мемлекеттік қызметі. Ол азаматқа өз атына жаңа кредиттер беруге өз бетінше тыйым салуға мүмкіндік береді. Сервис eGov.kz порталыеда және eGov Mobile қосымшасында қолжетімді. Шектеу мерзімсіз әрекет етеді және оны тек деректер иесінің өзі алып тастайды.
Сервистің басты құндылығы – ол салдарды жоймайды, проблеманы алдын ала болдырмауға көмектеседі. Кредитті алаяқтар жасағанын дәлелдеудің орнына, адам оны өз атына алу мүмкіндігін алдын ала болдырмайды.
Тетік қалай жұмыс істейді
Қызметті қосқаннан кейін ерікті бас тарту туралы ақпарат кредиттік тарихта көрсетіледі және қарыз алушыны тексеру кезінде қаржы ұйымдары үшін көрінетін болады. Егер тыйым салынған болса, кредитке өтінім автоматты түрде қабылданбауы тиіс.
Бұл сервис тек классикалық кредиттік алаяқтықтан ғана емес, сонымен қатар адам қысым арқылы қарыз алуға мәжбүр болған жағдайлардан, мысалы, «қауіпсіздікті тексеру», «ақшаны құтқару» немесе «уақытша көмек» деген атпен қорғайды дегенді білдіреді.
«Стоп-кредитті» қалай қосу керек
Қызметті бірнеше минут ішінде қосуға болады. eGov Mobile арқылы немесе eGov.kz порталында авторизацияланып, «Банктік қарыздарды, микрокредиттерді алудан ерікті түрде бас тарту» қызметін таңдап, өтінімді толтырып, оған ЭЦҚ көмегімен қол қою қажет. Нәтижесі жеке кабинетте көрсетіледі. Қажет болған жағдайда тыйым салуды электрондық қолтаңбамен растай отырып, сол бөлімнен алып тастауға болады.
Азаматтарды қорғауды күшейтетін маңызды норма
2024 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстанда маңызды түзету қолданылады: егер алаяқтық кредит ерікті бас тарту кезеңінде ресімделген болса, банк немесе МҚҰ мұндай берешекті есептен шығаруға міндетті. Басқаша айтқанда, егер қаржы ұйымы қолданыстағы тыйым салуды елемесе, ол үшін жауапкершілік азаматқа емес, кредиторға жүктеледі.
Бұл сервисті формальды шектеу ғана емес, құқықтық және қаржылық қорғаудың толыққанды құралына айналдырады.
Назар аударыңыз! Алаяқтар азаматтарды алдау үшін сол сервистің тақырыбын пайдалануда
«Стоп-кредиттің» танымалдығы жаңа схемалардың пайда болуына да алып келді. Алаяқтар азаматтарға банктің немесе «қауіпсіздік қызметінің» атынан қоңырау шалып, олардың атына кредиттік өтінім берілгенін хабарлайды, содан кейін шұғыл түрде қорғауды қосуды ұсынады және сілтеме жібереді. Шын мәнінде, мұндай сілтемелер фишингтік беттерге әкелуі мүмкін, онда жәбірленушілер дербес деректерді, деректемелерді және құрылғыға қолжетімділікті жинайды.
БІЛУ МАҢЫЗДЫ! Сервисті тек қана eGov.kz ресми порталы және eGov Mobile қосымшасы арқылы қосуға немесе өшіруге болады. Бірде-бір банк осы қызметті белсендіру үшін бөгде сілтемелерді жібермейді.
ЭЦҚ туралы бірнеше сөз
Сервисті қосу электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалануды талап ететіндіктен, оның қауіпсіздігіне мұқият қарау керек. ЭЦҚ-ны үшінші тұлғаларға бермеңіз, қолтаңба файлдарын мессенджерлер арқылы жібермеңіз, стандартты құпия сөзді өзгертіңіз және кілттерді тек қауіпсіз құрылғыда сақтаңыз. Егер ЭЦҚ-ға бөгде адам қол жеткізуі мүмкін деген күдік болса, сертификаттарды мүмкіндігінше тезірек қайта шығару керек.
Іс жүзінде адамдар құжатты жоғалтқанда, аккаунтты бұзғанда немесе қарызды ресімдеу әрекеті туралы хабарламалар түскен жағымсыз жағдайлардан кейін дербес деректерді қорғау туралы жиі ойланады. Бұл ретте «Стоп-кредит» сервисі дәл осындай тәуекелдерді төмендету үшін жасалған.
Сервисті қосу бірнеше минутты алады, қаржы шығындарын қажет етпейді және бұл ретте елеулі қаржы шығындарын, ұзақ талқылауларды және артық стресті болдырмауға көмектеседі. Бұл қарапайым құрал, ол деректер иесін хабардар етпей кредиттер мен микроқарыздарды ресімдеу мүмкіндігін алдын ала шектеуге мүмкіндік береді.
Өзіңізді, ақшаңызды сақтаңыз және Fingramota.kz-пен бірге қаржылық сауаттылығыңызды арттырыңыз!